Gemedicineerd voeder & antibiotica


Een duurzaam antibioticabeleid - met focus op het verminderen van antibioticagebruik in de dierlijke sector - is een belangrijke doelstelling van BFA. In het Duurzaamheidscharter hebben BFA en haar leden zich geëngageerd om de productie van antibioticum gemedicineerde voeders uit te faseren tegen eind 2026. BFA neemt verschillende maatregelen om haar leden hierin te ondersteunen. Daarnaast staat BFA mee aan de basis van het antibioticumbeleid in België door vertegenwoordiging in de verschillende kwaliteitssystemen. 


DOWNLOAD FACTSHEET

Uitfasering van met antibiotica gemedicineerd voeder


Uiterlijk op 31 december 2026 stoppen alle BFA-leden met de productie van met antibiotica gemedicineerd voeder. Daarmee bevestigt de sector haar engagement in de strijd tegen antibioticaresistentie en haar inzet voor een duurzame en toekomstgerichte veehouderij. Deze beslissing bouwt voort op meer dan tien jaar gezamenlijke inspanningen binnen de keten. Zo werd er in 2025 een reductie gerealiseerd van -91,7% (actieve substantie antibiotica in varkensvoeders) tegenover het referentiejaar 2011.

Gebruik van de eindmenger na 2026

Eens de laatste batch antibiotica gemedicineerd voeder op de eindmenger is geproduceerd, hoeft deze niet langer exclusief te worden ingezet voor de productie van gemedicineerde voeders. BFA publiceerde een praktische richtlijn (enkel voor leden) voor Belgische fabrikanten van gemedicineerde diervoeders over het gebruik van de eindmenger na 2026. Het document verduidelijkt onder welke voorwaarden een eindmenger kan worden ingezet voor de productie van andere diervoeders en welke maatregelen nodig zijn inzake spoelcharges, versleping, documentatie en communicatie met de bevoegde instanties.

Informatieve flyer voor de keten

Om de uitfasering helder toe te lichten, ontwikkelde BFA een flyer voor varkenshouders, dierenartsen en veevoederleveranciers. De flyer bundelt de belangrijkste informatie over de timing, de gerealiseerde vooruitgang en het belang van goede afstemming binnen de keten. Het elektronisch voorschriftensysteem blijft behouden en voeders met ontwormingsmiddelen blijven mogelijk binnen dit kader.


👉 Verspreid deze flyer actief binnen uw netwerk en gebruik hem in uw communicatie met veehouders en dierenartsen! Zo zorgen we samen voor een duidelijke en goed afgestemde implementatie van de uitfasering.

DOWNLOAD FLYER

Antibiotica in de veehouderij


Antibiotica zijn stoffen die de groei van een bacterie afremmen of die de bacterie doden. Ze worden gebruikt om bepaalde bacteriële infectieziekten bij mensen en dieren te behandelen. Bacteriën kunnen ongevoelig (resistent) worden voor antibiotica. De antibiotica kunnen de bacteriën dan niet doden of afremmen. Dit kan tegengegaan worden door antibiotica correct te gebruiken én enkel indien nodig. 

Diagnose en behandeling

De dierenarts stelt een diagnose, bepaalt de behandeling en schrijft de noodzakelijk diergeneesmiddelen voor. De dierenarts kan ook kiezen om de dieren te behandelen via een (antibioticum) gemedicineerd voeder. Hiervoor wordt een voorschrift opgemaakt. Het voorschrift wordt aan de diervoederfabrikant bezorgd die vervolgens zorgt voor de productie van gemedicineerd voeder.

Registratie & monitoring

Binnen de sector wordt er hard gewerkt aan tools voor registratie, verwerking, rapportering en sensibilisering. De bestaande tools werken nauw samen om data uit te wisselen. Zo bouwden Belpork, Belplume, IKM en Belbeef het antibioticamonitoringsysteem AB Register uit. In Wallonië gebruikt met het systeem Bigame. Zowel het AB-register als Bigame sturen informatie automatisch door naar Sanitel-Med, de online applicatie van de overheid waarin alle voorgeschreven, verschafte en toegediende antibiotica voor diergeneeskundig gebruik wordt bijgehouden.

Reductieplan

Binnen AMCRA werd het AMCRA 2030 plan opgemaakt. Dit plan omvat een aantal strategische doelstellingen met betrekking tot het antibioticumgebruik en resistentiebeleid bij dieren in België. Er wordt gestreefd naar een rationeel en minimaal antibioticum gebruik. De Visie 2030 richt zich op het “One Health” principe, met als doel de gezondheid van mens, dier en milieu te verbeteren door te zorgen voor een duurzaam antibioticumgebruik bij alle dieren.

Antibiotica

Elektronisch Voorschrift


Om het werk van dierenartsen en diervoederfabrikanten te vergemakkelijken, liet BFA speciale software ontwikkelen door AMS. Met deze software - met name de Medicated Feed app - kan de dierenarts elektronische voorschriften voor gemedicineerde voeders versturen via een tablet, pc en/of smartphone. De voordelen van zo'n elektronisch voorschrift t.o.v. een papieren voorschrift zijn duidelijk: het is leesbaarder én sneller. Zo moeten de fabrikant en veehouder niet meer wachten tot de dierenarts het ondertekende, papieren voorschrift inlevert. De fabrikant kan het gemedicineerde voeder meteen leveren nadat het elektronisch ondertekende voorschrift via de app wordt doorgestuurd. Nog een voordeel is dat de voorschriften automatisch gearchiveerd kunnen worden, zowel bij de dierenarts als bij de diervoederfabrikanten. 

Wettelijk kader

Op 28 januari 2022 ging Verordening 2019/04 in voege. Deze verordening dekt belangrijke zaken zoals de productie, handel en gebruik van gemedicineerde voeders. Specifiek voor het nieuwe model van het voorschrift en de voorwaarden m.b.t. de dienstverlening voor het voorschrift, werd een nieuw KB Gemedicineerde voeders opgemaakt. 

Medicated Feed app 

Een aantal zaken werden vervolgens aangepast aan de inhoud van het voorschrift, en begin 2022 werd een update doorgevoerd van de Medicated Feed app zodat de elektronische voorschriften opgemaakt worden in het nieuwe format. Op vraag van de gebruikers van de Medicated Feed app werden in augustus 2022 extra functionaliteiten toegevoegd om het gebruiksgemak vergroten. 

    Hoe maak je gebruik van de Medicated Feed app?


    Wil je als fabrikant of dierenarts gebruikmaken van het elektronisch voorschrift?

    Lees eerst de handleiding met instructies om de Medicated Feed app te installeren op je smartphone en/of tablet. Er is een handleiding voor fabrikanten en een handleiding specifiek voor dierenartsen (versie 2026). Vraag een account aan via de app. Installatie via Microsoft Explorer (niet Chrome)



    Apple storeAndroidWindows


    Vul het document "Engagement fabrikant", "Engagement dierenarts" of "Engagement dierenarts light" in en stuur deze samen met de gevraagde bijlage terug naar e-prescription@bfa.be. Na ontvangst van je accountaanvraag en engagement bezorgt BFA je een factuur. Na betaling krijg je een automatische bevestiging van activatie van je account.

    Lijst deelnemende fabrikanten en dierenartsen 

    De lijst van dierenartsen die gebruik maken van het elektronisch voorschrift kan je opvragen via het BFA secretariaat. Het overzicht van deelnemende fabrikanten vind je hier. 


    CONTACTEER ONS

    Productie gemedicineerd voeder

    Convenant Gemedicineerde voeders


    De eerste versies van het Convenant Gemedicineerde voeders werden ondertekend in 2013 en 2016. De speerpunten van deze Convenanten waren de uitdoving van het gebruik van de hoofdmenger voor de productie van gemedicineerde voeders (m.u.v. ontworming en gekorrelde konijnenvoeders) tegen eind 2013. Daarnaast voorzag het convenant andere punten zoals verslepingstoleranties tijdens en na de uitdovingsfase, beheersmaatregelen, monitoring, enz.

    Op 1 oktober 2025 ondertekenden BFA en het FAVV het geactualiseerd convenant gemedicineerde voeder. Dit convenant werd aangepast aan de Europese Verordening 2019/4, met striktere regels rond productie, traceerbaarheid en het vermijden van kruisbesmetting. Nieuw is de gezamenlijke ambitie om tegen eind 2026 de productie van met antibiotica gemedicineerd voeder volledig uit te faseren. Een overzicht van BFA-leden die mandaat verleend hebben vind je hieronder (enkel beschikbaar voor BFA-leden). Laatste update: 1/10/2025

    BFA OVERZICHT

    Verzegeling gemedicineerde diervoeders


    Gemedicineerde diervoeders moeten tijdens het transport voldoen aan specifieke Europese regels. De Europese Verordening (EU) 2019/4 bepaalt dat gemedicineerde diervoeders en tussenproducten alleen in de handel mogen worden gebracht in verzegelde verpakkingen of recipiënten. De verzegeling moet zo zijn aangebracht dat ze bij het openen wordt beschadigd en niet opnieuw kan worden gebruikt. Ook verpakkingen mogen niet opnieuw worden gebruikt.

    Om diervoederbedrijven te ondersteunen bij de correcte toepassing van deze verplichtingen, heeft BFA een praktisch overzichtsdocument opgesteld. Dit document geeft een duidelijk overzicht van de regels rond de verzegeling van het transport van gemedicineerde diervoeders.

    Opgelet: de bijlage is enkel beschikbaar voor BFA-leden


    BFA BIJLAGE

    Fijndoseersysteem


    De toepassing van het fijndoseersysteem (FDS) is te beschouwen als een alternatief op de productie van gemedicineerd mengvoeder in de mengvoederfabriek, en gebeurt onder de verantwoordelijkheid van de fabrikant van gemedicineerde diervoeders.

    De technische details over het gebruik van dit systeem vind je terug in de AT 13 fiche van OVOCOM. Voor gebruikers van het FDS heeft BFA een protocol uitgewerkt met betrekking tot de homogeniteitstest.

    Opgelet: het protocol is enkel beschikbaar voor BFA-leden.

    BFA PROTOCOL

    Spoelcharges


    Bij het gebruik van bepaalde toevoegingsmiddelen of diergeneesmiddelen moet de diervoederfabrikant beheersmaatregelen toepassen. Hierbij wordt rekening gehouden met de verwerkingseigenschappen van de gebruikte producten.

    De installatie-eigen versleping wordt aan de hand van een vermenigvuldigingsfactor gecorrigeerd om de werkelijke versleping te bekomen. Om het aantal charges te berekenen, kan je de BFA spreadsheet gebruiken.


    Opgelet: de spreadsheet is enkel beschikbaar voor BFA-leden.


    BFA SPREADSHEET